«Η επανένταξη να ξεκινά στη φυλακή και να συνεχίζεται στην κοινωνία"
Τετάρτη, 14 Μαρτίου 2012 12:24

Της Διονυσίας-Θεοδώρας Αυγερινοπούλου

Βουλευτή Επικρατείας Νέας Δημοκρατίας*

 

H υπάρχουσα μέριμνα για την ένταξη και αποκατάσταση των αποφυλακιζομένων υπολείπεται σημαντικά των πραγματικών απαιτήσεων αυτής της ευαίσθητης κοινωνικά ομάδας, αλλά και της αντιμετώπισης της αυξανόμενης εγκληματικότητας στη χώρα. Οι ελλείψεις μετασωφρονιστικής μέριμνας είναι τέτοιες, που ωθούν το 65% με 80% των αποφυλακισθέντων να επιστρέφει στις φυλακές με νέες, βαρύτερες κατηγορίες. Θεωρητικά είναι υποχρέωση της Πολιτείας να μεριμνά έγκαιρα για την ομαλή προσαρμογή στο κοινωνικό, επαγγελματικό και οικογενειακό περιβάλλον. Στην πράξη ωστόσο, οι αποφυλακισθέντες χαμηλού εισοδήματος δεν δέχονται επαρκή κρατική στήριξη, ούτε κοινωνική μέριμνα, οπότε συνιστούν «νέα δεξαμενή» υποχειρίων συμμοριών, οι οποίες  τους «αξιοποιήσουν» σε νέα εγκληματικές πράξεις.


Θεωρητικά επίσης, προβλέπονται προγράμματα επανένταξης, επιμόρφωσης και επαγγελματικής αποκατάστασης των αποφυλακισθέντων. Στην ουσία όμως, αποτελούν ένα ευχολόγιο μέσα στο χαοτικό σωφρονιστικό σύστημα, καθώς τα περισσότερα διαθέσιμα προγράμματα και υπηρεσίες, είτε δεν λειτουργούν, ή υπολειτουργούν. Υποστελεχωμένοι οργανισμοί, παλεύουν με ελάχιστους πόρους και μειωμένες δυνατότητες.
Η πρώτη ανάγκη, που χρειάζεται να καλύψει ένας πρώην κρατούμενος είναι η απόκτηση στέγης και τροφής. Στη χώρα μας ωστόσο, δεν υπάρχουν μονάδες που να καλύπτουν αυτές τις δύο βασικές προτεραιότητες, ενώ τα ελάχιστα καταλύματα τα οποία λειτουργούν βρίσκονται σε περιοχές υποβαθμισμένες, συμβάλλοντας στη συνέχιση του κοινωνικού αποκλεισμού του αποφυλακισθέντος.
Δεν είναι λοιπόν τυχαίο, ότι η επανένταξη αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες ανησυχίες των κρατουμένων. Ειδικά σε περιπτώσεις μακροχρόνιου εγκλεισμού, το σύνδρομο του «πυρετού της πύλης», προκαλεί μέχρι και αυτοκτονίες.Βασικά εμπόδια στην επανένταξη συνιστούν οι περιορισμένες ευκαιρίες απόκτησης βασικών γνωστικών δεξιοτήτων, επαγγελματικής κατάρτισης και ψυχολογικής υποστήριξης, τόσο κατά τη διάρκεια του εγκλεισμού, όσο και μετά την αποφυλάκιση, που θα επέτρεπαν στον αποφυλακισθέντα να χτίσει ένα βιώσιμο τρόπο ζωής στο μέλλον. 


Κοινό αίτημα λοιπόν, τόσο των ειδικών που εργάζονται κοντά στους φυλακισμένους, όσο και των ίδιων των κρατουμένων είναι η διαδικασία επανένταξης να ξεκινά μέσα στη φυλακή και όχι μετά την αποφυλάκιση. Στην 'Εκθεση, που ετοίμασε η  Διακομματική Επιτροπή της Βουλής για την εξέταση του σωφρονιστικού συστήματος της χώρας και των συνθηκών διαβίωσης των κρατουμένων, εισηγήθηκα την εκπαίδευση και την επαγγελματική κατάρτιση των κρατουμένων, καθώς και τη διασύνδεσή τους με την αγορά εργασίας. Ειδικά προγράμματα χρειάζονται οι γυναίκες αποφυλακισθείσες και οι χρήστες ναρκωτικών. Η δε μέριμνα για την αποκατάσταση και επανένταξη των νέων κρατουμένων πρέπει να ανήκει στις προτεραιότητες τόσο της Πολιτείας, όσο και της κοινωνίας των πολιτών. Για την εκπλήρωση των ανωτέρω στόχων, αναγκαία είναι και η ίδρυση σχολής σωφρονιστικών υπαλλήλων, καθώς είναι μεγάλη η ανάγκη για εξειδικευμένο προσωπικό μέσα στη φυλακή. Επιπλέον, εναλλακτικές ποινές κράτησης θα διευκολύναν την επανένταξη. Η παροχή κοινωνικής εργασίας αντί του εγκλεισμού θα αποσυμφορούσε τα σωφρονιστικά καταστήματα, που αντιμετωπίζουν σοβαρότατο πρόβλημα υπερπληθυσμού.Η διασύνδεση της φυλακής με την κοινωνία θα καταστήσει ευκολότερη την κοινωνική προσαρμογή μετά την αποφυλάκιση συντηρώντας τον οικογενειακό ιστό δηλαδή, το μεγαλύτερο δίκτυ προστασίας των αποφυλακισθέντων.

Ας καταπολεμήσουμε την ποινική υποτροπή, ας προστατεύσουμε την κοινωνία και τους πολίτες μας.

*To άρθρο αυτό δημοσιεύτηκε στον "Ελεύθερο Τύπο".