«Οδεύοντας προς το «Ρίο+20»… με τα μάτια κλειστά»
Τετάρτη, 14 Μαρτίου 2012 11:50

Της Διονυσίας-Θεοδώρας Αυγερινοπούλου,*RIO20

Αναπληρώτριας Τομεάρχη Περιβάλλοντος της ΝΔ,

                                                                                                                                                           

 

Εδώ και μήνες βρίσκονται σε εξέλιξη οι προπαρασκευαστικές συναντήσεις για να οριστικοποιήσουν την ατζέντα των θεμάτων, που θα αποτελέσουν αντικείμενο διαπραγμάτευσης στην πιο σημαντική συνάντηση της δεκαετίας για τη βιώσιμη ανάπτυξη και την προστασία του περιβάλλοντος.

Και όμως στην Ελλάδα δεν έχει γίνει σχετικός λόγος, ούτε για τα βασικότερα θέματα τα οποία θα συζητηθούν στη «Συνδιάσκεψη για τη Γη – Είκοσι Χρόνια μετά το Ρίο» (Earth Summit, Rio+20), σαν να μην μας αφορά, σαν να βρίσκεται η Ελλάδα εκτός της βιόσφαιρας. Οι πρόσφατες οικονομικές εξελίξεις, που αιφνιδίασαν μεγάλο ποσοστό συμπατριωτών μας, έδειξαν ότι πολλά ζητήματα, τα οποία επηρεάζουν καταλυτικά την καθημερινότητά μας κρίνονται πρώτα στο διεθνές και μετά στο εθνικό επίπεδο. Επομένως, θα έπρεπε να παρακολουθούμε τις διεθνείς εξελίξεις εν τω γενέσθαι και όχι εκ των υστέρων.

Ένα από τα πλέον σημαντικά ζητήματα, που θα αποτελέσουν αντικείμενο απόφασης στη Συνδιάσκεψη του Ρίο τον επόμενο Ιούνιο, θα είναι και το ζήτημα της ίδρυσης παγκόσμιου οργανισμού για την προστασία του περιβάλλοντος. Εδώ και πολλές δεκαετίες είναι εμφανής η έλλειψη ενός τέτοιου οργανισμού, καθώς κρίσιμα ζητήματα για την βιωσιμότητα αποφασίζονται από οργανισμούς, συνδιασκέψεις και πλατφόρμες των οποίων το κύριο μέλημα δεν είναι η προστασία του περιβάλλοντος, αλλά η προώθηση του διεθνούς εμπορίου ή η ρύθμιση της χρήσης της πυρηνικής ενέργειας. Σειρά περιβαλλοντικών προβλημάτων, που δεν βρίσκουν λύσεις, όπως οι κλιματικές αλλαγές, μεγάλα διλλήματα, όπως η χρήση γενετικώς τροποποιημένων προϊόντων, και συγκρούσεις συμφερόντων για βασικά αγαθά όπως το νερό, υποδεικνύουν την ανάγκη δημιουργίας ενός διεθνούς οργανισμού περιβάλλοντος.

Την ίδρυση ενός τέτοιου οργανισμού είχα υποστηρίξει από το 2002 εργαζόμενη στο Κέντρο του Πανεπιστημίου Yale για την Περιβαλλοντική Πολιτική και το Δίκαιο. Τμήμα της ακαδημαϊκής κοινότητας και της κοινωνίας των πολιτών πίεζε προς την ίδια κατεύθυνση, και την ίδια εποχή, υπήρξε ευνοϊκή πολιτική συγκυρία με την υποστήριξη της ιδέας από τη Γαλλία. Στην Παγκόσμια Υπουργική Συνδιάσκεψη στο Ναϊρόμπι πριν λίγους μήνες, η Γαλλία και η Γερμανία ζήτησαν να συμπεριληφθεί το ζήτημα του παγκόσμιου οργανισμού περιβάλλοντος στην ατζέντα του Earth Summit. Ευνοϊκά διακείμενη σε έναν τέτοιον οργανισμό φαίνεται να είναι τελευτία, και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Τα οφέλη από την ίδρυση ενός Παγκόσμιου Περιβαλλοντικού Οργανισμού, υπό την αιγίδα των Ηνωμένων Εθνών είναι πολλαπλά.  Από οργανωτική άποψη, ο νέος αυτός οργανισμός θα μπορέσει να συγκεντρώσει υπό την ομπρέλα του τις γραμματείες των πολυμερών περιβαλλοντικών συμβάσεων, μειώνοντας τα λειτουργικά κόστη τους,  αλλά και συντονίζοντας τις υπηρεσίες τους, τις βάσεις περιβαλλοντικών δεδομένων που διαθέτουν, το εξειδικευμένο προσωπικό τους και τις επιστημονικές ομάδες τους. Η συγκέντρωση και η διάδοση των περιβαλλοντικών και άλλων σχετικών επιστημονικών πληροφοριών και δεδομένων είναι σημαντικό επίτευγμα από μόνο του. Κι αυτό διότι θα μας βοηθήσει να λάβουμε ορθότερα περιβαλλοντικά μέτρα. Κυρίως, όμως, θα μπορέσουμε να συντονίσουμε τις ρυθμίσεις των διεθνών συμβάσεων, τους στόχους τους και τα μέσα επίτευξής τους, καθώς υπάρχουν συμβάσεις οι οποίες λόγω έλλειψης συντονισμού εμπεριέχουν αντικρουόμενες ρυθμίσεις με αποτέλεσμα να ακυρώνουν η μία την άλλη.

Ο νέος οργανισμός πρέπει ακόμα να εξοπλιστεί με αποτελεσματικούς μηχανισμούς για να ελέγχει την εφαρμογή των διεθνών συμβάσεων και αφ’ ετέρου να βοηθά τα κράτη στην εφαρμογή τους. Τέλος, είναι σημαντικό να εφοδιαστεί και με ένα σύστημα αναγκαστικής επίλυσης διαφορών, παρόμοιο εκείνου του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου, για να μπορεί να επιλύει πιθανές συγκρούσεις σε σχέση με περιβαλλοντικά αγαθά, αλλά και για να προστατεύει τα δικαιώματα μεμονωμένων ατόμων, κατά το πρότυπο της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου.

Ανεξαρτήτως από την απάντηση, που θα δοθεί στη μορφή και στις αρμοδιότητες, που θα έχει ένας νέος περιβαλλοντικός οργανισμός, αν ευοδωθούν οι προσπάθειες ίδρυσής του, εμείς οι Έλληνες, όπως και κάθε λαός, πρέπει να συμμετέχουμε στις διαδικασίες διαμόρφωσης θέσεων και λήψης αποφάσεων. Για να μην αποφασίζουν άλλοι για εμάς. Ας μην προχωρούμε με μάτια κλειστά. Υπάρχει πληθώρα θεμάτων τα οποία θα συζητηθούν στην Συνδιάσκεψη. Παραθέτω τη διαδικτυακή διεύθυνση, που περιέχει τις σχετικές πληροφορίες: http://www.earthsummit2012.org/.

Και επίσης καλώ όλες τις ενδιαφερόμενες μη κυβερνητικές οργανώσεις, να συμμετάσχουν ή τουλάχιστον να παρακολουθήσουν τις Παγκόσμιες Διαβουλεύσεις, που διοργανώνει για την κοινωνία των πολιτών, το Περιβαλλοντικό Πρόγραμμα των Ηνωμένων Εθνών την 1η και 2η Σεπτέμβρη στη Βόννη.

*(Το άρθρο αυτό δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Περιβάλλον 21 και στο  περιοδικό "Βουλή και Ευρωβουλή")